Soms gebeurt er iets in je leven dat je kijk op de wereld plotseling verschuift. Niet een beetje, maar radicaal. Alsof iemand een raam openzet waarvan je niet eens wist dat het dichtzat.
Mensen die mij goed kennen, weten dat ik best eens kan mopperen over hoe zaken in ons land geregeld zijn. Waarom duurt alles zo lang? Waarom kan iets simpels niet gewoon slim worden opgelost? Waarom blijven we hangen in regels, belangen, procedures en eindeloze mitsen en maren?
Meestal krijg je dan sussende antwoorden. Dat het allemaal niet zo eenvoudig is. Dat er veel belangen spelen. Dat we ons aan wetten en regels moeten houden. Dat er een energiecrisis is. Dat inspraak tijd kost. Dat verandering nu eenmaal langzaam gaat. En de ergste van allemaal: dat de dingen nu eenmaal zo gaan.
Voor al die argumenten kon ik altijd nog enig begrip opbrengen.
Tot ik drie weken geleden uit de hogesnelheidstrein stapte die mij, na zeven uur reizen, op de minuut nauwkeurig in Chongqing bracht.
Chongqing. Een stad in China met ruim dertig miljoen inwoners. Nauwelijks te bevatten, zo immens groot. Overdag was het er zo’n 36 graden en vrijwel elk gebouw was voorzien van airconditioning. Toch was het verkeer opvallend rustig. Op vierbaanswegen, in tunnels, over bruggen en dwars door de stad reden taxi’s, auto’s, scooters en motoren. Bijna allemaal elektrisch.
Voor een paar euro bestelde je via Alipay een didi die je naar de andere kant van de stad bracht. Zo groots allemaal, maar hoe druk het ook was, het voelde niet opgejaagd.
Dat kan dus, realiseerde ik me daar ter plaatse.
Er werd wel getoeterd, maar niet uit irritatie. Eerder uit vriendelijkheid: ik voeg even in. Ook op straat was het echt wel druk, maar toch chill. Mensen keuvelden, aten, slenterden, fotografeerden, keken op hun telefoon. Natuurlijk zag ik maar een klein stukje, in een paar dagen tijd. Maar op irritatie of agressie heb ik geen Chinees kunnen betrappen.
Waar ik me wel hoogstelijk over verwonderde, was bijvoorbeeld een metro die dwars door een flatgebouw heen rijdt. En toen ik bij onze homestay aankwam, stapte ik op de achtste verdieping uit de lift, in de volle overtuiging dat ik op een galerij zou belanden.
Maar niets was minder waar: de liftdeuren gingen open en ik stond in een park. Compleet met bomen, picknicktafels, een badmintonveld én een kronkelweggetje naar de ingang van de volgende wolkenkrabber. Daarna gingen we verder omhoog, naar verdieping zesentwintig.
Nog zoiets: toen onze taxi na een lange rit een soort wasstraat in reed en ik allerlei geluiden onder de auto hoorde, vroeg ik met mijn vertaalapp wat er aan de hand was. De taxichauffeur moest lachen en zei: “Het accupack wordt verwisseld.” Na anderhalve minuut reden we weer verder.
Weggeblazen was ik.
Nog eentje om het af te leren. We hadden -net voor zonsondergang-een prachtige plek gevonden aan de overkant van de Yangtze River, met uitzicht op de gehele skyline. Terwijl de zon weggleed, veranderde de stad in een futuristisch attractiepark want de gehele skyline stond plotseling in de ledverlichting. Wolkenkrabbers kregen verschillende kleuren en ook de brug over de Yangtze River was prachtig uitgelicht. Ik heb niemand gehoord over “de thermostaat een graadje lager zetten”.
Natuurlijk weet ik niet hoe alles daar achter de schermen werkt. Ik heb er maar een paar dagen rondgelopen en geen diepgravend onderzoek gedaan. Dus ja, er zijn ongetwijfeld kanten aan China die ik niet heb gezien, niet begrijp of misschien ook niet zou willen romantiseren.
Maar Chongqing heeft mij wel met nieuwe ogen laten kijken.
Terugkijkend naar Nederland en Europa voelde ik ineens hoe vaak wij onszelf geruststellen met het verhaal dat het hier allemaal zo goed geregeld is. Dat wij leven in een democratie. Dat wij inspraak hebben. Dat we alles zorgvuldig doen. En dat we regels, wetten en procedures nodig hebben om alles “in goede banen te leiden”.
Maar ondertussen loopt er van alles vast.
Woningbouw. Energie. Infrastructuur. Zorg. Onderwijs. Vertrouwen.
En terwijl wij blijven uitleggen waarom dingen niet kunnen, wijzen we maar wat graag naar Amerika of naar “die gekke Chinezen”. Maar Chongqing gaat niet in discussie. Het laat gewoon zien dat het anders kan.
September staat in het teken van de 9-energie: afronding, loslaten en het grotere geheel. Welke beelden houden we in stand omdat ze vertrouwd zijn geworden? Welke verhalen blijven we herhalen, ook als de werkelijkheid inmiddels iets anders laat zien?